Πηχεοκαρπική άρθρωση: Ανατομία και λειτουργία της άρθρωσης

Η πηχεοκαρπική άρθρωση βασίζεται σε έναν σύνθετο αλλά απόλυτα συντονισμένο μηχανισμό οστών και μαλακών μορίων.

Στον σχηματισμό της πηχεοκαρπικής άρθρωσης συμμετέχει άμεσα κυρίως η κερκίδα, η οποία έρχεται σε επαφή με τα οστά του καρπού. Η ωλένη δεν συνδέεται άμεσα με τα οστά του καρπού, καθώς ανάμεσά τους παρεμβάλλεται το σύμπλεγμα του τρίγωνου ινοχόνδρου, γνωστό ως TFCC. Πρόκειται για μια σημαντική δομή που λειτουργεί ως σταθεροποιητής και βοηθά στην ομοιόμορφη κατανομή των φορτίων κατά τις κινήσεις του χεριού.

Οι αρθρικές επιφάνειες καλύπτονται από λείο χόνδρο, ο οποίος περιορίζει τις τριβές, ενώ οι σύνδεσμοι συγκρατούν τα οστά στη σωστή θέση και καθοδηγούν την κίνησή τους.

Ο αρθρικός θύλακος περιβάλλει την άρθρωση και το αρθρικό υγρό διευκολύνει την ομαλή κίνηση.

Χάρη στη συνεργασία αυτών των δομών, ο καρπός μπορεί να κάμπτεται, να εκτείνεται και να κινείται προς την πλευρά του αντίχειρα ή του μικρού δακτύλου.

Ποιες παθήσεις επηρεάζουν την πηχεοκαρπική άρθρωση;

Η περιοχή της πηχεοκαρπικής άρθρωσης μπορεί να επηρεαστεί από έναν οξύ τραυματισμό, τη σταδιακή φθορά ή μια φλεγμονώδη πάθηση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο πόνος εμφανίζεται χωρίς να έχει προηγηθεί ένα συγκεκριμένο συμβάν.

Συχνές αιτίες είναι:

• Κατάγματα του κάτω άκρου της κερκίδας, συνήθως μετά από πτώση πάνω στο τεντωμένο χέρι.
• Κατάγματα του σκαφοειδούς, τα οποία μπορεί αρχικά να προκαλούν ήπιο πόνο κοντά στη βάση του αντίχειρα.
• Κακώσεις των συνδέσμων, που μπορεί να οδηγήσουν σε αστάθεια και αλλοίωση της φυσιολογικής κίνησης.
• Βλάβες του TFCC, οι οποίες προκαλούν συχνά πόνο προς την πλευρά του μικρού δακτύλου.
• Αρθρίτιδα καρπού, λόγω σταδιακής φθοράς, παλαιότερου τραυματισμού ή ρευματολογικής πάθησης.
• Τενοντίτιδες καρπού, οι οποίες αφορούν τους τένοντες που περνούν γύρω από την άρθρωση.
• Γάγγλιο καρπού, δηλαδή καλοήθεις κύστεις με υγρό που μπορεί να προκαλούν τοπική ενόχληση.

Δεν αφορούν όλες αυτές οι παθήσεις αποκλειστικά την πηχεοκαρπική άρθρωση. Ωστόσο, προκαλούν συμπτώματα στην ίδια ανατομική περιοχή και συχνά χρειάζονται διαφοροδιάγνωση.

Ποια συμπτώματα χρειάζονται αξιολόγηση;

Τα συμπτώματα που εμφανίζονται στην  πηχεοκαρπική άρθρωση διαφέρουν ανάλογα με τη δομή που έχει επηρεαστεί και τη σοβαρότητα της βλάβης. Ορισμένες ενοχλήσεις εμφανίζονται ξαφνικά μετά από τραυματισμό, άλλες ξεκινούν σταδιακά και επιδεινώνονται με την επαναλαμβανόμενη χρήση.

Ο ασθενής μπορεί να παρατηρήσει:

• πόνο στην εξωτερική, εσωτερική ή κεντρική περιοχή του καρπού
• πρήξιμο, μελανιά ή τοπική ευαισθησία
• δυσκολία στην κάμψη ή στην έκταση του χεριού
• μειωμένη δύναμη κατά τη σύλληψη αντικειμένων
• αίσθημα αστάθειας ή αδυναμίας του καρπού
• αίσθημα εμπλοκής κατά την κίνηση
• μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα δάκτυλα
• εμφανή παραμόρφωση μετά από τραυματισμό

Η άμεση ορθοπαιδική εκτίμηση χρειάζεται όταν υπάρχει έντονος πόνος ή αδυναμία χρήσης του χεριού. Επίσης, το ίδιο ισχύει όταν το πρήξιμο αυξάνεται ή εμφανίζεται μούδιασμα.

Τέλος, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι ακόμη και ένας φαινομενικά ήπιος τραυματισμός μπορεί να κρύβει κάταγμα ή σοβαρή συνδεσμική κάκωση.

Πηχεοκαρπική άρθρωση: Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση ξεκινά με τη λήψη του ιστορικού. Ο ορθοπαιδικός εξετάζει πότε εμφανίστηκε ο πόνος, αν προηγήθηκε πτώση και ποιες κινήσεις επιδεινώνουν τα συμπτώματα. Ελέγχει επίσης τη δύναμη, τη σταθερότητα και το εύρος κίνησης του καρπού.

Στη συνέχεια, οι ακτινογραφίες αποτελούν συνήθως την πρώτη απεικονιστική εξέταση όταν υπάρχει υποψία κατάγματος ή αρθρίτιδας. Ωστόσο, ορισμένες βλάβες δεν είναι πάντα ορατές στις πρώτες λήψεις.

Η αξονική τομογραφία για παράδειγμα προσφέρει λεπτομερή εικόνα των οστών. Ενώ, η μαγνητική τομογραφία μπορεί να αναδείξει βλάβες στους συνδέσμους, στον χόνδρο, στο TFCC ή στους τένοντες. Επιπλέον, το υπερηχογράφημα χρησιμοποιείται κυρίως για την αξιολόγηση επιφανειακών τενόντων, κύστεων και άλλων μαλακών μορίων.

Παράλληλα, σε επιλεγμένες περιπτώσεις επίμονου πόνου μπορεί να πραγματοποιηθεί αρθροσκόπηση καρπού. Μέσα από πολύ μικρές τομές, ο χειρουργός εισάγει μια λεπτή κάμερα και εξετάζει το εσωτερικό της άρθρωσης. Η ίδια διαδικασία μπορεί να επιτρέψει και την αντιμετώπιση ορισμένων βλαβών.

Πηχεοκαρπική άρθρωση: Συντηρητική αντιμετώπιση

Όταν δημιουργηθεί κάποια βλάβη στη περιοχή της πηχεοκαρπικής άρθρωσης πρώτα από όλα ο χειρουργός ορθοπαιδικός καθορίζει την αιτία, τη διάρκεια και την ένταση των συμπτωμάτων. Πολλές παθήσεις αντιμετωπίζονται αρχικά χωρίς επέμβαση, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει σοβαρή αστάθεια ή παρεκτοπισμένο κάταγμα.

Η προσωρινή αποφυγή κινήσεων που προκαλούν πόνο μπορεί να περιορίσει τον ερεθισμό. Επιπλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται νάρθηκας, ώστε να προστατεύεται ο καρπός και να ξεκουράζονται οι τραυματισμένοι ιστοί.

Στη συνέχεια η φυσικοθεραπεία βοηθά στην αποκατάσταση της κινητικότητας, της δύναμης και του σωστού ελέγχου του χεριού. Ανάλογα με τη διάγνωση, ο γιατρός μπορεί να προτείνει φαρμακευτική αγωγή ή τοπική έγχυση. Επίσης, η λήψη φαρμάκων πρέπει να γίνεται πάντα σύμφωνα με ιατρικές οδηγίες και το ιστορικό του ασθενούς.

Ωστόσο, η συντηρητική θεραπεία δεν ακολουθεί το ίδιο πρόγραμμα για όλους. Ένα απλό διάστρεμμα χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση από την αρθρίτιδα ή ένα σταθερό κάταγμα.

Τέλος, η επανεξέταση επιτρέπει στον ορθοπαιδικό να αξιολογήσει την πρόοδο και να προσαρμόσει το θεραπευτικό πλάνο.

Πότε χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση;

Η χειρουργική θεραπεία εξετάζεται όταν υπάρχει σοβαρή βλάβη ή όταν η συντηρητική αντιμετώπιση δεν προσφέρει επαρκή βελτίωση. Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα, με βάση την ηλικία, τις ανάγκες και τη λειτουργικότητα του χεριού.

Ένα παρεκτοπισμένο κάταγμα για παράδειγμα μπορεί να χρειαστεί ανάταξη και σταθεροποίηση με ειδικά υλικά. Οι σοβαρές συνδεσμικές κακώσεις μπορεί να απαιτούν αποκατάσταση, ώστε να επανέλθει η σταθερότητα του καρπού.

Ορισμένες βλάβες αντιμετωπίζονται αρθροσκοπικά, μέσα από μικρές χειρουργικές τομές.

Επιπλέον, σε προχωρημένη αρθρίτιδα, όταν ο πόνος περιορίζει σημαντικά την καθημερινότητα, μπορεί να εξεταστούν πιο εξειδικευμένες επεμβάσεις. Ανάλογα με την έκταση της φθοράς, οι επιλογές μπορεί να περιλαμβάνουν μερική ή ολική αρθρόδεση ενώ, σε επιλεγμένους ασθενείς, αρθροπλαστική καρπού.

Όταν ο πόνος στην πηχεοκαρπική άρθρωση επιμένει, συνοδεύεται από πρήξιμο ή περιορίζει τη χρήση του χεριού, χρειάζεται σωστή ορθοπαιδική αξιολόγηση. Επικοινωνήστε με τον Ελευθέριο Ι. Ζαμπάκο, Ορθοπαιδικό Χειρουργό και Τραυματιολόγο, για εξατομικευμένη εκτίμηση και επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής προσέγγισης.